






































































مواد شیمیایی
۱. دستهبندی بر اساس درجه خلوص (Purity Grade) خلوص ماده شیمیایی تعیین میکند که آن ماده برای چه نوع کاربردی مناسب است. کمترین خلوص معمولاً برای مصارف عمومی و بالاترین خلوص برای آنالیزهای حساس استفاده میشود.
درجه خلوص کاربرد اصلی توضیحات Technical Grade مصارف صنعتی عمومی پایینترین سطح خلوص، حاوی ناخالصیهای قابل توجه. مناسب برای کارهای غیرحساس. Lab Grade / Chemically Pure ( CP CP ) مصارف آموزشی و عمومی آزمایشگاهی خلوص مناسب برای اکثر کارهای روتین، اما نه برای آنالیزهای حساس. Reagent Grade ( AR AR ) آنالیز روتین، تهیه محلولها خلوص بالا، مناسب برای اکثر آزمایشهای تحلیلی. ACS Grade مطابق با استانداردهای انجمن شیمی آمریکا بالاترین درجه خلوص تحلیلی؛ این مواد دارای تضمین کیفیت با محدودههای مشخصی برای ناخالصیها هستند. بهترین انتخاب برای کارهای تحلیلی دقیق. HPLC/Spectroscopy Grade کروماتوگرافی و طیفسنجی خلوص بسیار بالا، با تضمین نبودن مواد خاصی که در طول موجهای مورد نظر (در طیفسنجی) یا زمان ماند (در HPLC HPLC ) تداخل ایجاد میکنند. Primary Standard تهیه محلولهای استاندارد اصلی خلوص بسیار بالا ( 99.99 % 99.99% یا بیشتر)، با اندازهگیری دقیق محتوای آب و ترکیبات فرار. برای کالیبراسیون ابزارها حیاتی است. ۲. دستهبندی بر اساس کاربرد مواد شیمیایی بسته به نحوه استفاده در آزمایشگاه، دستهبندی میشوند:
حلالها (Solvents): موادی که برای حل کردن یک ماده دیگر به کار میروند (مانند آب مقطر، اتانول، استون، هگزان). معرفها (Reagents): موادی که برای انجام یک واکنش شیمیایی یا اندازهگیری خاص به کار میروند (مثلاً معرفهای تیتراسیون، معرفهای شناسایی یونها). بافرها (Buffers): محلولهایی که برای حفظ pH pH نمونه در یک دامنه ثابت به کار میروند (مثلاً بافرهای فسفات یا تریس). استانداردها (Standards): محلولهایی با غلظت مشخص و معلوم که برای کالیبره کردن دستگاهها یا تأیید روشهای اندازهگیری استفاده میشوند. محیطهای کشت (Culture Media): در میکروبیولوژی و زیستشناسی سلولی، شامل پپتونها، آگار و مکملهای لازم برای رشد میکروارگانیسمها یا سلولها. ۳. ملاحظات ایمنی و برچسبگذاری (Safety and Labeling) ایمنی در کار با مواد شیمیایی آزمایشگاهی اولویت اصلی است.
برگه داده ایمنی مواد شیمیایی ( SDS SDS / MSDS MSDS ) هر ماده شیمیایی باید دارای یک برگه داده ایمنی (Safety Data Sheet) باشد. این برگه شامل اطلاعات حیاتی زیر است:
شناسایی مواد: نام شیمیایی، فرمول و کد شناسایی. خطرات: شناسایی خطرات فیزیکی (قابل اشتعال بودن، انفجار) و خطرات سلامتی (سمیت، سرطانزایی، تحریککنندگی). اقدامات اولیه درمانی: نحوه برخورد در صورت تماس یا بلع. نحوه ذخیرهسازی و دفع: شرایط نگهداری مناسب و روشهای دور ریختن ایمن. سیستم برچسبگذاری GHS GHS سیستم هماهنگ جهانی (Globally Harmonized System - GHS GHS ) اطلاعات خطر را به صورت استاندارد با استفاده از نمادهای گرافیکی (Pictograms) روی برچسبها نمایش میدهد. این نمادها شامل مواردی مانند شعله (قابل اشتعال)، جمجمه (سمی)، و انفجار (انفجاری) هستند که به کاربران اجازه میدهند به سرعت خطرات اصلی ماده را درک کنند.
۴. ملاحظات ویژه آب فوق خالص: آب مورد استفاده در آنالیزهای دقیق باید از ناخالصیهای یونی، آلی و میکروبی حذف شود. معمولاً با سیستمهای اسمز معکوس یا تقطیر چند مرحلهای به درجه آب مقطر (Distilled Water) یا آب دیونیزه (Deionized Water) یا آب آزمایشگاهی درجه ۱ (Type 1) میرسند. شیمی سبز: امروزه گرایش فزایندهای به سمت استفاده از مواد شیمیایی با اثرات زیستمحیطی کمتر، حلالهای ایمنتر و فرآیندهای با بازده اتمی بالاتر وجود دارد.